Anksiyete (Kaygı) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Başa Çıkma Yolları

Hepimiz gündelik hayatta korku, kaygı ve tedirginlik hissi yaşarız. Ankara’da yürüdüğümüz karanlık bir yol, biraz sonra gireceğimiz bir sınav ya da psikiyatri doktoru odasının önünde elimizde tetkiklerle beklediğimiz o anlar... Hayatın akışı içinde yaşadığımız bu duyguları genellikle "normal" kabul ederiz ve o anki davranışlarımıza etkisi minimum düzeyde kalır. Ancak bu hisler yoğunlaştığında tablo değişebilir.

Anksiyete Nedir? Duygu mu, Emosyon mu?

Peki, anksiyete nedir? Aslında anksiyete, yalnız bir duygudan öte bir "emosyon"dur. Kabaca tarif etmek gerekirse; korku ve kaygı gibi duyguları çok daha yoğun yaşadığımız, çoğu zaman buna içsel bir huzursuzluğun eşlik ettiği karmaşık bir durumdur.

Anksiyete basit bir duygudan farklı olarak kişiyi üç boyutta etkiler:

1. Duygusal: Yoğun kaygı hissi.

2. Bedensel: Fiziksel belirtilerin ortaya çıkması.

3. Davranışsal: Kişiyi harekete geçirmesi veya kaçınmaya itmesi.

Eğer bu yaşantı çok kısa sürede çok yüksek seviyelere ulaşırsa, bu duruma toplum arasında anksiyete atağı ya da panik atak (anksiyete nöbeti) gibi isimler verilmektedir.

Anksiyete Belirtileri ve Vücuda Etkileri

Herhangi bir duyguda olduğu gibi anksiyeteden tek başına 'kötü' ya da 'olumsuz' değildir. Önemli olan kişinin o an verdiği tepkidir. Eğer kişi anksiyeteyi zararlı bir düşman olarak görürse, bedenindeki etkileri de o derece sarsıcı olur.

Örneğin, sınav kapısında bekleyen bir öğrenciyi hayal edelim. Kaygı düzeyi arttığında bedeninde şunlar görülür:

• Göğüste sıkışma hissi

• Ellerde terleme

• Ani tuvalet ihtiyacı

• Yerinde duramama ve huzursuzluk.

Bu öğrenci, o an yaşadıklarını 'tehlike' olarak düşünüp sınavı terk etse, anksiyetenin olumsuz sonuçlarına yenik düşmüş olur. Ancak yaşadığı bu hislerin, çarpıntının, 'sınava odaklanması için vücudunun verdiği bir uyarı sinyali' olduğu bilgisi ile yaklaşırsa, bu kaygı onun sınav performansını artırıcı bir yakıta dönüşür.

Anksiyete Kimlerde Görülür?

Anksiyete bozuklukları, her kültürde ve toplumda benzer yaygınlıkta izlenir. Kadın ve erkeklerde, bozukluk düzeyinde olmayan gündelik kaygıların benzer oranlarda görüldüğü söylenebilir. Çocuklardan yaşlılara kadar her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Kaygının nedeni iki türlü olabilir:

• İçsel kaynaklı: Varoluşsal nedenler ve mizaç-biyolojik faktörler

• Dış kaynaklar: Performans kaygısı, yabancılık çekme, sosyal ortamlar veya Ankara gibi büyükşehirlerin yarattığı stres ortamı.

Ne Zaman Destek Alınmalı? Anksiyetenin Tedavisi

Kaygının yaşamın ve gündelik hayatın doğal bir parçası olmaktan çıkıp, istikrarlı hale geldiği ve kişinin işlevselliğini (iş yaşamı, okul ve sosyal hayat) belirgin derecede bozduğu senaryolarda artık bir psikiyatrik hastalıktan, yani anksiyete bozukluğundan bahsedilmektedir.

Bu aşamada bir psikiyatrist aracılığıyla sürecin yönetilmesi gerekir. Hastanın durumuna göre ilaç tedavisi veya psikoterapi desteği alınması, kişinin yaşam kalitesinin tekrar kazanması için en uygun yol olacaktır.